"De grootste moeilijkheid om te leren spelen, komt niet zozeer door de
ongeschiktheid van de vingers, zoals velen beweren, maar vanwege een
gebrek aan opmerkzaamheid, van passende aandacht."

Jean-Baptist Besard, Thesaurus Harmonicus, Köln 1603

 

 

André Burguete

Johann Sebastian Bachs Composities voor luit


Johann Sebastian Bach en de luit

Johann Sebastian Bach was als luitcomponist een buitenbeentje. Zijn weinige werken voor dit instrument, bevatten echter prikkelende suggesties die de luit mogelijk voor een verdwijnen zouden behoed hebben, als dat spoor toen gevolgd was geweest en verder uitgediept. Bach's geniale verbinding van de grotere muzikale flexibiliteit van een enkel besnaard instument (Angélique) met de voordelen van een met twee extra bassnaren uitgebreide stemming in het d kleine terts akkoord, liet een luittype ontstaan dat zijn tijd ver vooruit was en waarschijnlijk in staat zou geweest zijn, om te voldoen aan de muzikale vereisten van de klassieke en de romantische periode.

De hier voorliggende tabulaturen zijn het resultaat van een theoretisch en praktisch onderzoek dat wel 25 jaar in beslag nam. Het gaat niet over de intabuleringen van een notentekst in zijn gewone betekenis, doch veeleer om een poging om met de grootste nauwkeurigheid de weg terug te vinden die Johan Sebastian Bach zocht op de kronkelende doolhof van de luittoets. Het ontraadselen van speeltechnische structuren, die in de luitcomposities van Bach verborgen zijn, behelst natuurlijk de reconstructie van de vingerzettingen.

↑ naar boven


Werk en Reconstructie

De intavolaties brengen het bewijs dat de composities en arrangementen van Bach voor luit, niet slechts bestemd waren voor zulk een instrument, maar eerder om de uitvoering die hij voor ogen had tot in het kleinste detail en speelpraktisch, volledig notengetrouw om te zetten.

Kenners van barokke luittabulaturen, zullen bij het spelen van de gereconstueerde tabulaturen met verbluffing vaststellen, dat de "esprit géometrique"van deze componist helemaal niet moet onderdoen voor zijn composities voor viool, orgel en klavier. Dat wil echter niet zeggen dat Johann Sebastian Bach op de luit over gelijkaardige speeltechnieken beschikte als de belangrijkste luitisten van zijn tijd. Het is veeleer te wijten aan zijn gemis aan praktische speelkennis, dat hij de mogelijkheid om iedere noot op dit instrument haar volledige waarde te kunnen aanhouden, hetzelfde belang toekende als de volmaaktheid van de compositie zelf.

Het volharden in de uitvoerbaarheid in elke maat wat betreft het aanhouden van de noten, had in het geval van componisten van lager allure, zeker een vermindering in muzikale kwaliteit met zich meegebracht. In het geval van Johann Sebastian Bach echter, voerde dat volmaakte evenwicht tussen geniale inspiratie en elegante speeltechnische uitvoering tot de volmaaktste soli, die de luitmuziek van de 18e eeuw te bieden heeft.

↑ naar boven


Publicatie

Johann Sebastian Bach en de luit in de 18de eeuw

Onderzoekingen naar de luitpraktijk in de 18de eeuw, spitsten zich heel lang voornamelijk toe op de persoon van Silvius Leopold Weiss (1684-1750), de hofluitist in Dresden, die als buitengewoon uitvoerder en meest vruchtbare componist voor zijn instrument, deze eeuw domineerde.

Het in vergelijking kleine oeuvre van Johann Sebastian Bach voor de luit werd zoals de composities van Weiss overgeleverd, maar kon in tegenstelling daarmee tot op heden niet echt speelpraktisch bevredigend en bruikbaar gemaakt worden.

De reden hiervoor lag in de verkeerde opvatting, dat het instrument dat door J.S.Bach gebruikt werd, principieel hetzelfde model zou geweest zijn als datgene waarvoor S.L.Weiss zijn composities schreef. De weergave van de luitstukken van Bach op zulk een instrument, is zeker qua klank, minder bevredigend. De overgeleverde notentekst is enkel in verdraaide vorm mogelijk, om maar te zwijgen van bewerkingen van deze composities voor gitaar, die eerder gelijk staan met een amputatie.

Nadere onderzoeken tonen nu aan dat het merendeel van de in de tijd van Bach gebruikte luiten, aanmerkelijk groter waren dan tot hiertoe werd aangenomen. In het bijzonder in de huismuziek was er een veel verspreid instrument in de huismuziek, met name de "Angélique". In tegenstelling met de luit van Weiss, was ze slechts enkel besnaard. Ze heeft tot op heden nauwelijks een plaats gevonden in de praktijk van de muziek. Indien zulk instrument wordt omgestemd is het mogelijk de luitcomposities van Bach, niet alleen absoluut notengetrouw, maar ook elegant, vloeiend en ongemeen welluidend weer te geven.

De auteur verbindt in zijn persoon de bekwaamheid van de praktiserende luitist en muziekwetenschapper. De geplande publicatie vat zijn bevindingen samen van een onderzoek dat 25 jaar duurde. Het is een gedeelte van een publicatieproject dat- buiten dit geillustreerde tekstboek- ook de bekendmaking inhoudt van de reconstructie van niet-overgeleverde tabulaturen van Bach (inbegrepen hun vingerzettingen) naast onbekende luitcomposities van Johann Sebastian Bach.

De geplande tweedelige uitgave zal in november 2011 verschijnen.

Een editie van noten en tabulaturen in zeven delen met kritische tekst::

Deel 1  Luitcomposities voor luit (BWV 996 & BWV 999)
Deel 2  Luitcompositievoor luit (BWV 997)
Deel 3  Luitcompositie voor luit (BWV 998)
Deel 4  Bewerking van een compositie voor cello (BWV 995)
Deel 5  Bewerking van een compositie voor viool (BWV 1000 & 1006a)
Deel 6  Ensemblestukken met luit
Deel 7  Toegedichte luitwerken
Deel 8  Kleine inleiding tot de luitwerken van J. S. Bach

Prijzen

Delen 1-5, 7 en 8: 25,- € per deel (bij voorinschrijving: 20,- €)
Deel 6: 35,- € (bij voorinschrijving: 30,- €)

Tekstboek (in voorbereiding)

Johann Sebastian Bach und die Laute im 18. Jahrhundert
(prijzen en voorinschrijvingsvoorwaarden worden later bekendgemaakt)

↑ naar boven


Voordrachten en demonstraties

Er bestaat de mogelijkheid om voordrachten of demonstraties over het thema “Johann Sebastian Bach en de luit in de 18de eeuw” te boeken.

andre.burguete@liuto-forte.com

↑ naar boven


André Burguete

Luitist en muziekwetenschapper,

geboren in St.Petersburg van Spaans-Duitse afkomst, groeide op in Dresden. Hij studeerde luit, gitaar, contrapunt en muziekwetenschappen in Weimar en Leipzig en leidde van 1989-1997 het "Instituut voor Luitmuziekonderzoek- Akademie Weiss" in het Parc de Schoppenwihr bij Colmar (Frankrijk).

Andre Burguete is overwegend bedrijvig als solist en geldt als een der bekendste uitvoerders op zijn vakgebied. Hij werd in 1991 in Basel vereerd met de Regio Muziekprijs en in 1995 met de Europese Kultuurprijs in Oxford. Andre Burguete wijdt zich sinds zijn twintigste aan het bespelen van luitinstrumenten, aan de geschiedenis en de ontsluiting van dit repertoire. Vele jaren ondervinding met originele luiten uit de 18de eeuw, maakten hem vertrouwd met de voordelen, zowel als met de begrenzingen van dit instrument. Door met de luitcomposities van Johann Sebastian Bach bezig te zijn, trokken de enkelbesnaarde luitinstrumenten steeds meer zijn aandacht. Met de ontwikkeling van de liuto forte (www.liuto-forte.com) knoopt hij aan met de achtergelaten inspiratie van de composities van Johann Sebastian Bach, voor een toekomstgerichte herschepping van de luit, die in de 18de eeuw aan het eindpunt van haar ontwikkeling kwam.

↑ nach oben


Contact

André Burguete
Florian-Geyer-Str. 14
D-01307 Dresden
E-Mail: andre.burguete@liuto-forte.com

↑ naar boven


Impressum

Aanbieder van diensten volgens § 5 TMG:

André Burguete
Florian-Geyer-Str. 14
D-01307 Dresden
E-Mail: andre.burguete@liuto-forte.com

Verantwoordelijke voor de webstek:
André Burguete, Florian-Geyer-Str. 14, D-01307 Dresden

Teksten
André Burguete

Afbeelding
Caspar Netscher, Drei musizierende Damen, Städtische Sammlungen Wetzlar (Photo: Axel Schneider, Frankfurt/M)

Webdesign
michaelkaden.de, 2011

Vertalingen
Ruskin Watts (EN)
Christian Meyer (FR)
Greet Schamp (NL)

↑ naar boven